De start
Ik herinner me nog goed het moment dat ik had besloten een boek te gaan schrijven. Ik had mijn laptop op schoot en staarde naar een witte pagina. Wat moest ik schrijven? Mijn vriend zag het aan en lachte. ‘Heb je misschien nog een idee van vroeger dat je uit kunt werken?’ vroeg hij. Toen wist ik wat ik zou gaan schrijven – zie hiervoor mijn blog van 31 juli 2016. Het begin van het verhaal zat al redelijk in mijn hoofd. ‘Hoofdstuk 1’ typte ik boven aan de pagina en ik ging van start. Ik had het idee dat ik het verhaal gewoon van begin tot eind in één keer goed zou opschrijven.
Structuur aanbrengen
Nog voor ik hoofdstuk 1 af had, bleek dit geen haalbare aanpak. Ik moest structuur aanbrengen, vooraf bedenken over welke onderwerpen ik wilde schrijven, in welke volgorde, welke thema’s zouden terugkeren, hoe het ongeveer zou aflopen. Ik opende een nieuw bestand en noemde het ‘hulpdocument’. Ik schreef er alles in wat me houvast kon bieden bij het schrijven: een hoofdstukindeling, verhaallijnen, personages, onderwerpen, feiten, links naar geraadpleegde websites. Ook schreef ik aanwijzingen op voor mezelf: waar ik inconsequent, incorrect of onduidelijk was, waar ik dingen nog aan elkaar moest knopen. Het was een levend document gedurende het hele schrijfproces. Als ik het nu teruglees word ik getroffen door wat ik allemaal aan onderwerpen en thema’s de revue heb laten passeren, wat ik allemaal heb uitgezocht, uitgewerkt en later weer uit het verhaal heb verwijderd. Want ondanks de structuur die ik van te voren had gemaakt, heb ik later toch nog geschoven met hoofdstukken, en paragrafen verwijderd en vervangen door andere. Schrijven is dus zeker niet alleen maar schrijven. Het is componeren, uitzoeken, schrijven, opnieuw componeren, schrappen, vervangen, verder schrijven.
Doorgaan
Het schrijven kostte veel tijd en was soms zwaar. Om mezelf te stimuleren voortgang te maken noteerde ik elke dag in een lijstje wat ik gedaan had en welke bladzijde ik bereikt had. Bijvoorbeeld: “informatie gezocht over kruistochten, weer nieuw idee voor H3, stukje geshreven aan H7, nu aangekomen op bladzijde 76.” Het leuke van het schrijfproces is dat de ideeën opborrelen terwijl je bezig bent. Ik heb alleen de hoofdlijnen van te voren bedacht. Vele gebeurtenissen en personages ontstonden als vanzelf. Ik heb geen gerichte inspiratiebronnen gebruikt, maar alles wat je meemaakt, leest en ziet kan je op ideeën brengen. Het schrijven en alles wat daarbij komt kijken is uiteindelijk vooral een kwestie van uren maken. Niet alle uren zijn even productief, maar ik heb wel gemerkt dat elk uur zinnig is. Soms denk je: vandaag heb ik geen inspiratie. Dan is het moeilijk om achter je laptop te gaan zitten. Toch kun je dat dan beter wel doen. En als je echt geen letter op papier krijgt, kun je onderzoek doen of een stuk herschrijven. Ermee bezig zijn, betekent dat je ‘erin’ blijft en dat het op zekere dag afkomt.
Schrijven en herschrijven
Al in een pril stadium vroeg ik een vriend mijn werk tot zover te reviewen. Ik vroeg hem vooral aan te geven waar hij het verhaal niet meer kon volgen of afhaakte. Ik had verwacht dat hij het op een avond zou doorlezen en hier en daar wat aan zou strepen. We hadden een skype-afspraak gemaakt om het eerste hoofdstuk te bespreken en het bleek dat hij heel nauwgezet alles had doorgenomen en van commentaar had voorzien. Dat was super fijn. Zo begon ik al vroeg met herschrijven, terwijl ik ook nog gewoon verder schreef. In het begin vond ik dat frustrerend, want ik ben niet goed in multitasken, maar eigenlijk werkt dat heel goed. Ik zou er nu niet aan moeten denken dat ik geen enkel redigeerwerk tussendoor gedaan zou hebben. Het is onmogelijk bij te houden wat je allemaal moet veranderen als je alles tot het laatst bewaart.
Later toen ik alle hoofdstukken op papier had staan, heb ik een groter groepje mensen gevraagd naar mijn werk te kijken. Ongeveer de helft had uiteindelijk daadwerkelijk tijd dit te doen. Dat is ook iets wat je je moet realiseren. Zelf ben je helemaal vol van je werk en denk je misschien dat een ander niets liever doet dan jouw boek te lezen, maar in de praktijk is dat natuurlijk niet zo en hebben mensen het druk. Ik ben dus heel dankbaar voor degenen die de moeite hebben genomen mijn boek te reviewen. De reviews waren van grote waarde bij het herschrijven van de hoofdstukken. Het herschrijven heeft al met al net zoveel tijd in beslag genomen als het schrijven.
Op zoek naar een uitgeverij
Maar op zekere dag was het dan toch echt af. Ik wilde het graag opsturen naar de uitgeverijen die in mijn jeugd mijn favoriete boeken uitgaven. Het boekenwereldje is nog heel erg van papier. Ik zal nooit meer een boek duur vinden. Het kostte me €10 per exemplaar om mijn boek te printen en op te sturen: gewoon losse bladen A4 in een envelop. Binnen drie maanden kreeg ik drie ongemotiveerde afwijzingen. De laatste twee uitgeverijen deden er wat langer over om te antwoorden, maar hadden de afwijzing wel van een bemoedigende motivatie voorzien. Ze waren enthousiast over mijn boek en konden zien dat ik er veel tijd en moeite in had gestopt. Ze hadden ook werkelijk overwogen mijn boek uit te geven, maar om commerciële redenen besloten het niet te doen.
Zelf uitgeven
Terwijl ik had gewacht op de laatste reacties, was ik langzamerhand tot de slotsom gekomen dat ik mijn boek maar in een la moest leggen en aan een nieuw boek moest beginnen. Maar toen ik deze laatste brieven kreeg, dacht ik: het is toch blijkbaar zo slecht nog niet; dan ga ik het in eigen beheer uitgeven. Ik ben blij dat ik de stap gezet heb. Het uitgeven was ook nog weer een leuk en leerzaam proces, waar ik misschien een volgende keer iets over kan vertellen.
